เครื่องมือการประเมินการเจริญเติบโตในเด็ก

  1. เกณฑ์อ้างอิงภาวะการเจริญเติบโตของเด็กอ่ายุ 6-19 ปี กรมอนามัย ใหม่ (พัฒนาเมื่อ 2558-2543)
  2. Growth Standard กรมอนามัย ช่วงอายุ 0-18 ปี เดิม (พัฒนาเมื่อ 2538-2543)
  3. Child Growth Standard WHO 2006 (ช่วงอายุ 0-5 ปี)

เกณฑ์อ้างอิงภาวะการเจริญเติบโตของเด็กอ่ายุ 6-19 ปี กรมอนามัย ใหม่ (พัฒนาเมื่อ 2558-2543)

  1. กรมอนามัยได้พัฒนาเกณฑ์อ้างอิงภาวะเจริญเตอบโต (Growth) ของเด็ก 6-19 ปี ได้เริ่มพัฒนาโครงการตั้งแต่ พ.ศ.2558 และได้เผยแพร่เกณ์อ้างอิงใหม่ ในเดือน กพ.64
  2. เนื่องจาก WHO ต้องการให้ประเทศต่างๆทั่วโลก ใช้ WHO Growth standard ในเด็ก 0-5 ปี เพื่อใช้เปรียบเทียบภาวะการเจริญเติบโตเมื่อเทียบกับ Gold Standard ดังกล่าว ประเทศไทยจึงทำเกณฑ์อ้างอิงภาวะการเจริญเติบโตในเด็ก 6-19 ปี ส่วนอายุ 0-5 ปีใช้ WHO Growth standard แทน
  3. แม้วิธีการทำเกณฑ์อ้างอิงของ WHO กับของกรมอนามัย จะต่างกันในรายละเอียด แต่หลักการใหญ่เหมือนกัน คือ ใช้ค่า Median +/- 1.5 sd คือช่วงของปกติ นอกช่วง +/- 1.5 sd หรือ +/- 2 sd ถือว่าผิดปกติ จึงสามารถรวม 2 Tables ของ WHO และของกรมอนามัยเข้าด้วยกัน โดยใช้ค่า cut of points 4 จุดได้แก่ -2sd , -1.5 sd ,Median ,+1.5 sd ,2 sd ,(3 sd กรณีที่เป็น WFH) ของช่วงอายุต่างๆ (ห่างกันช่วงละ 1 เดือน) และช่วงความสูงต่างๆ (เกณฑ์ของกรมอนามัย ห่างกันช่วงละ 1 ซม. เกณฑ์ของ WHO ห่างกันช่วงละ 0.5 ซม.)
  4. นำ Tables ที่สร้างขึ้นใหม่โดยรวม Table ของ WHO Growth standard และของกรมอนามัย เป็น Table เดียว เพื่อสร้างโปรแกรมช่วยคำนวณภาวะการเจริญเติบโต 2 version คือ
    1. Version Excel Download โปรแกรม kotchakorn Version 2 (2021)โปรแกรมช่วยคำนวญภาวะการเจริญเติบโต kotchakorn Version 2
    2. Version Web
  5. สรุปสาระของเกณฑ์อ้างอิงใหม่ กับ เกณฑ์อ้างอิง เดิมได้ดังนี้
    1. ความแตกต่างของของน้ำหนักเทียบกับอายุ (WFA) น้ำหนักเฉลี่ย (median) เพิ่มขึ้น 2.2 และ 1.7 กก.ในชาย และหญิงตามลำดับ เพราะฉะนั้นถ้าใช้เกณฑ์อ้างอิงเดิม การประเมิน น้ำหนักค่อนข้างน้อย และ น้อย จะ under estimate ส่วนการประเมินภาวะ น้ำหนักค่อนข้างมาก และ มาก จะ Over estimate เมื่อเทียบกับเกณฑ์อ้างอิงใหม่
    2. ความแตกต่างของของส่วนสูงเทียบอายุ (HFA) ส่วนสูงเฉลี่ย (median) เพิ่มขึ้น 2.3 และ 1.9 ซม. ในชาย และหญิงตามลำดับ เพราะฉะนั้นถ้าใช้เกณฑ์อ้างอิงเดิม การประเมินภาวะเตี้ย ค่อนข้างเตี้ย จะ under estimate ส่วนการประเมินภาวะ สูงตามเกณฑ์ หรือ ค่อนข้างสูงจะ Over esitimate เมื่อเทียบกับเกณฑ์อ้างอิงใหม่
    3. ความแตกต่างของน้ำหนักเทียบกับส่วนสูง (WFH) ในส่วนของการประเมิน ผอม (ต่ำกว่า -2 sd) ค่อนข้างผอม (ต่ำกว่า -1.5 ถึง -2 sd) หรือ สมส่วน (-1.5 ถึง 1.5 sd) ทั้ง 2 เกณฑ์ไม่แตกต่างกัน แต่ถ้าใช้เกณฑ์เดิม ความสูง 120-147 ซม ในหญิง หรือ 120-153 ซม ในชาย การประเมินภาวะ ท้วม เริ่มอ้วน อ้วน จะ under estimate ส่วนที่ส่วนสูง มากกว่า 147 ซม ในหญิง หรือมากกว่า 153 ซมในชาย การประเมิน ภาวะ ท้วม เริ่มอ้วน อ้วน จะ over estimate เมื่อเทียบกับเกณฑ์ใหม่
    4. WFH ในส่วนเส้น 2 sd และ 3 sd ของเกณฑ์ใหม่ สูงกว่าเกณฑ์ เดิมมาก แสดงถึงการเพิ่มขึ้นของน้ำหนัก มีสัดส่วนมากกว่าการเพิ่มขึ้นของส่วนสูง ซึ่งการปรับเกณฑ์ใหม่ จะส่งผลให้ การประเมิน ภาวะ เริ่มอ้วน อ้วน ลดลง ซึ่งต้องทำความเข้าใจสาเหตุที่ลดลง อาจจะไม่ได้เกิดจากความสำเร็จของ intervention แต่เกิดจากการปรับเกณฑ์
    5. เนื่องจากมีการเปลี่ยนแปลงของภาวการณ์เจริญเติบโตในรอบ 20 ปีที่ผ่านมา (เริ่มโครงการปี 2538 กับ 2558) ทำให้มีการเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักตัวและส่วนสูงของเด็กไทยในระดับประชากร จึงควรปรับมาใช้เกณฑ์ใหม่
  6. Link รายละเอียดเปรียบเทียบความแตกต่างของเกณฑ์อ้างอิงภาวะการเจริญเติบโตใหม่ (2558-2564) กับเกณฑ์อ้างอิงเดิม (2538-2543)
  7. Download เอกสาร เปรียบเทียบความแตกต่างของเกณฑ์อ้างอิงภาวะการเจริญเติบโตใหม่ (2558-2564) กับเกณฑ์อ้างอิงเดิม (2538-2543)เปรียบเทียบความแตกต่างของเกณฑ์อ้างอิงภาวะการเจริญเติบโตใหม่ (2558-2564) กับเกณฑ์อ้างอิงเดิม (2538-2543) นพ.ชลทิศ อุไรฤกษ์กุล

Growth Standard กรมอนามัย ช่วงอายุ 0-18 ปี เดิม (พัฒนา 2538- 2543)
น่าจะทยอยยกเลิกเนื่องจากกรมอนามัยได้เผยแพร่เกณฑ์อ้างอิงใหม่

  1. กรมอนามัย ได้ทำการสำรวจภาวะการเจริญเติบโตของเด็ก 0-18 ปี และได้ประกาศใช้มาตรฐานดังกล่าวในปี 2542 (ค.ศ.1999) ซึ่ง Child Growth standard ของกรมอนามัย ยังเป็นเกณฑ์อ้างอิงของประเทศในปัจจุบัน และยังไม่มีการสำรวจใหม่ หลังจากปี 2542
  2. หลักการของมาตรฐานนี้ เพื่อใช้เป็นเกณฑ์อ้างอิงหรือ Reference (อิงกลุ่มโดยชั่งน้ำหนักวัดส่วนสูงของเด็กไทย และไม่ได้มีเกณฑ์คัดเด็กออก ไม่มีการเลือกภาวะสุขภาพของทั้งแม่และเด็ก)
  3. เนื่องจาก การกระจายของข้อมูลส่วนใหญ่เป็น Normal Distribution ทำให้สามารถใช้ Mean & SD ได้ แต่การกระจายของ น้ำหนักและส่วนสูง ไม่ใช้การกระจายแบบ Normal Distribution โดยมีการเบ้ (skewness) จึงต้องทำการปรับแก้ เช่นการใส่ Log ฐาน 10 หรือ ฐาน e เข้าไป แล้วนำมาดูการการกระจายใหม่ว่าเป็น Normal Distribution หรือไม่ หรือ ใช้ ค่า Median แทนค่า Mean ในกรณีที่มีการเบ้ 
  4. Child growth standard ของกรมอนามัยใช้ Median แทน Mean แต่นำข้อมูล SD มาใช้โดยไม่ได้ใช้วิธีการทางสถิติ เพื่อปรับแก้  และใช้ Moving Average ในการทำให้ Growth Curve มีความเรียบไม่เป็นขั้นบันได จากช่วงอายุที่เป็น Discreate Variable  ช่วงละ 1 เดือน จำแนกชายหญิง 0-18 ปี

Child Growth Standard WHO 2006 (ช่วงอายุ 0-5 ปี)

  1. ปี 1997-2003  MGRS (Multicenters Growth Reference Study) ได้จัดทำ Growth Standard เพื่อใช้เป็นมาตรฐานของโลก เพื่อทดแทนของเดิมที่ใช้มาตั้งแต่ปี 1970 และประกาศใช้เป็นทางการเมื่อปี 2006 WHO Child Growth Standard (Multicenter Growth Reference Study MGRS) และได้ทำเครื่องมือเพื่อทำการประเมินเด็กที่มีถาวะทุพโภชนาการอย่างฉับพลันและรุนแรง (Acute Severe Malnutrition) Child Growth Standard and identification of Acute Severe malnutrition : WHO
  2. หลักการของ MGRS-WHO Child growth standard ที่เป็น โดยเลือกแม่ที่ Healty ไม่สูบบุหรี่ และให้นมแม่ เพื่อใช้เป็น Genetic full Potential Standard ให้ทั่วโลกมาอ้างอิงกับ Standard ดังกล่าว (ใช้เป็นมาตรฐานอิงเกณฑ์หรือ standard ไม่ใช่ใช้เพื่ออ้างอิงแบบอิงกลุ่ม (Reference)
  3. เนื่องจากน้ำหนัก และส่วนสูง ไม่ได้กระจายแบบ Normal Distribution คณะทำงานจึงปรับแก้ โดยใช้เครื่องมือทางสถิติคือ Box - Cox - Power Exponential Method (BCPE) มาปรับค่าให้ใกล้เคียง Normal เมื่อปรับแล้วทำให้ค่า HFA เป็น Normal Distribution (ค่า L=1) ส่วนค่าอื่นๆ ได้แก่ WFA ,WFH ยังไม่เป็น Normal Distribution จึงคำนวณหาค่า L และ S เพื่อมาใช้ร่วมกับ Median หรือ M  จากค่า LMS เพื่อนำไปคำนวณหาค่า SD ในที่สุด เช่นจะหาค่าน้ำหนักหรือส่วนสูงที่ Median + ค่า SD ที่ต้องการ เช่นที่ + 2 SD =M(t)*[1+L(t)*S(t)*2]^1/L(t)
  4. มีค่า Standard เฉพาะในช่วง 0-5 ปีเท่านั้น โดยช่วง 0-2 ปีนั้นเป็นการเก็บข้อมูลแบบ Longitudinal ส่วน 2-5 ปีเก็บแบบ Cross sectional ถ้านอกช่วง 0-5 ปี ก็ต้องกลับไปใช้ DOH Child growth Standard
Growth Standard กรมอนามัย 2543 WHO MGRS Growth Standard 2006
Purpose ใช้เป็น Reference อิงกลุ่ม โดยน้ำหนัก หรือส่วนสูง เทียบกับเด็กไทยที่อายุ และเพศเดียวกัน ใช้เป็น Standard อิงเกณฑ์ที่เป็น Genetic Full potential เพื่อใช้เป็นมาตรฐานให้เด็กทั่วโลกเทียบกับมาตรฐานเดียวกันนี้
Samples เด็กไทย 0-18 ปี ไม่ได้มีเกณฑ์ที่ตัดแม่ที่มีความเสี่ยง หรือเด็กที่ไม่สมบูรณ์ออก เด็ก 0-5 ปี จาก 6 ประเทศได้แก่ Brazil, Ghana , India , Norway ,Oman ,USA โดยมีการกำหนดเกณฑ์ว่าแม่ที่ร่วมโครงการต้องมีสุขภาพสมบูรณ์ ไม่สูบบุหรี่ และเลี้ยงลูกด่วยนมแม่ตลอดช่วงเวลาที่ทำการศึกษา โดยและคัดเลือกเด็กที่สมบูรณ์เท่านั้น
วิธีการเก็บ ชั้งน้ำหนัก วัดส่วนสูง แบบ Cross sectional ทุกช่วงอายุ

ชั่งน้ำหนักวัดส่วนสูง โดยใน 2 ปีแรก เก็บข้อมูลแบบ Longitudinal ส่วนอายุ 2-5 ปีเก็บข้อมูลแบบ cross sectional ทำให้ในช่วง 2 ปีแรก นอกจากจะหา WFA , HFA , WFH แล้ว ยังสามารถหาอัตรา (Rate of growth) จากช่วงหนึ่งไปยังอีกช่วงหนึ่งได้ ทำให้สามารถ Early Detect growth ผิดปกติได้เร็วกว่า

สถิติ หาค่า Median และ SD โดยสมมุติฐานว่าการกระจายของน้ำหนัก ส่วนสูง เป็นแบบ Normal Distribution Test model ทางสถิติเพื่อหาความ Model ใดเหมาะสมที่สุด โดยท้ายที่สุดเลือก BCPE (Box Cox Power Exponential) หาค่า Median แล้ว ส่วนค่า น้ำหนักและส่วนสูงที่ Median + SD ต่างๆ หาโดย LMS Method
การนำไปใช้ ใช้ได้เฉพาะประเทศไทย ใช้ได้ทั่วโลกสำหรับเด็ก 0-5 ปี ซึ่งปัจจุบันมีมากกว่า 100 ประเทศใช้มาตรฐานนี้