เนื้อหา Power Point : Case Manager Concept Case Manager Concept (pdf)

  1. ความหมาย
  2. ความสำคัญ
  3. ความเป็นมา
  4. วิธีการดำเนินงานในการจัดการรายกรณี
  5. สมรรถนะมาตรฐานของผู้จัดการรายกรณี
  6. ทักษะการจัดการรายกรณีที่สำคัญ
  7. หลักการในการจัดการรายกรณี
  8. บทสรุปการจัดการรายกรณี

ความหมาย มีผู้นิยามความหมาย ดังนี้

  1. การบริหารจัดการให้เกิด การบริการที่มีคุณภาพ (Quality) มีการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ (Systematic) และเป็นกระบวนการ (Process)
  2. เพื่อเป็นการสร้างหลักประกัน (Quality Assurance) ให้การทำงานบรรลุผลสำเร็จ (Acheivement) และผู้ใช้บริการได้รับการช่วยเหลือแก้ปัญหาของตนได้ (Assist for self problem solving) รวมทั้งได้พัฒนาศักยภาพตนเอง เข้าสู่วิถีชีวิตที่ปกติในที่สุด (potential Development to normal Life)
    (อภิญญา เวชยชัย, มปป.)
  3. กระบวนการทำงานที่อาศัยความร่วมมือ (cooperation) ในการประเมิน วางแผน ดำเนินการ การประสานงาน การติดตามกำกับงาน และการประเมินทางเลือกบริการ ที่สอดคล้องและตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการ โดยอาศัยการสื่อสารและการจัดการทรัพยากร ให้เกิดบริการที่มีประสิทธิภาพ และเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีต่อคุณภาพชีวิตของผู้ใช้บริการ
    (The Commission for Case Manager Certification-CCMC Certification Guide(Rolling Meadows,IL:2003 เน้น patient care quality )
  4. กระบวนการทำงานที่อาศัยความร่วมมือ (coperation) ในการ ประเมิน การวางแผน การประสานงานเพื่ออำนวยความสะดวก ให้เกิดการพิทักษ์สิทธิผู้ใช้บริการ (Protection) โดยมีการประเมินบริการที่สอดคล้องและตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการ ผ่านการจัดการทรัพยากร ให้เกิดบริการที่มีประสิทธิภาพ และเกิดการเปลี่ยนแปลงที่ดีต่อคุณภาพชีวิตของผู้ใช้บริการ
    (Case Manager Society of America –CMSA Standards of Practice for Case Management, The Case Manager 14,no.3(2003):54 เน้น patient protection center)
  5. กระบวนการให้ความช่วยเหลือผู้ใช้บริการ ผ่านการทำงานอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การประเมินปัญหา การประเมินจุดแข็ง/ความเข้มแข็งของผู้ใช้บริการ และครอบครัว ประเมินทรัพยากรที่จะตอบสนองปัญหา วางแผนและเชื่อมโยงให้ผู้ใช้บริการเข้าถึงและได้รับบริการอย่างเหมาะสม
  6. กระบวนการทำงานที่อาศัยความร่วมมือในการประเมิน การวางแผน การประสานงานเพื่ออำนวยความสะดวก ให้เกิดการพิทักษ์สิทธิผู้ใช้บริการ โดยมีการประเมินบริการที่สอดคล้องและตอบสนองความต้องการของผู้ใช้บริการและครอบครัว ผ่านการสื่อสารและการจัดการทรัพยากร ให้เกิดบริการที่มีประสิทธิภาพ เพื่อส่งเสริมให้เกิดคุณภาพชีวิตและผลลัพธ์การบริการที่มีความคุ้มค่าคุ้มทุน
    (วรณัณ ประสารอธิคม)
  7. เป็นกระบวนการประสานงาน การดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง ทั้งในสถานบริการและชุมชน มีการวางแผนการออกแบบการดูแลให้แก่ผู้ป่วยเฉพาะราย แบบองค์รวม ในทุกระยะของการเจ็บป่วย เพื่อตอบสนอง ความต้องการที่ซับซ้อนด้านสุขภาพของผู้ป่วยและครอบครัว มีการพิทักษ์สิทธิ์การเจรจาต่อรองของผู้ป่วย ผู้ให้บริการ ผู้ซื้อบริการมีการจัดการเพื่อลดความผันแปรในกระบวนการ ดูแลรักษาผู้ป่วย มีการประสานให้เข้าถึงแหล่งทรัพยากรเพื่อก่อให้เกิดผลลัพธ์เชิงคุณภาพทั้งด้านคลินิก ด้านค่าใช้จ่าย ด้านรายได้และด้านมูลค่าเพิ่ม และก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ในการส่งเสริมสุขภาวะและคุณภาพชีวิตของผู้ป่วย
    (ปัฐยาวัชร ปรากฏผล, 2560)

ความสำคัญของ Case Manager

  1. มีส่วนร่วมหรือมีปฏิสัมพันธ์กับผู้ป่วยได้อย่างดี
  2. ใช้ทักษะในการบริหารจัดการ (Management Skill) เพื่อระบุและประสานเพื่อใช้แหล่งทรัพยากร (Resource ) ทางเลือกหรือบริการ (Treatment Choice) ในการพยาบาลหรือการดูแลให้บรรลุเป้าหมาย หรือความต้องการของผู้ป่วยและญาติ (Acheive target ,Patient and relative need)
  3. เป้าหมายของการดำเนินงาน คือ ลดการแยกส่วน ลดความซ้ำซ้อน ในการดูแล และส่งเสริมให้เกิดคุณภาพ ผลลัพธ์ทางคลินิกที่มีประสิทธิภาพ
    (American Nurses Credentialing Center )

ความเป็นมาของการจัดการรายกรณี

  1. ในต่างประเทศ
    1. ประชาชนมีความเจ็บป่วยที่รุนแรงแล้วเข้ารับการรักษา ทำให้ค่าใช้จ่ายในการรักษาแพง/ เสียงบประมาณในการรักษาแพง (เน้นเคสที่มีความซับซ้อน)
    2. เริ่มใช้ในการจัดการรายกรณีของผู้ป่วยจิตเวชในชุมชน โดยพยาบาลชุมชนและนักสังคมสังเคราะห์แล้วมีผลลัพธ์ที่ดีขึ้น
    3. บริษัทประกันสุขภาพ ได้เพิ่มเรื่อง การมีผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง มากขึ้น และทำให้คุมการใช้จ่ายได้ดี เนื่องจากระยะเวลาที่พักรักษาตัวใน รพ.(Length of stay หรือ LOS) ลดลง/ ต้นทุนการดูแลผู้ป่วยโดยรวม (cost) ลดลง
    4. การสืบค้นโรคพบได้ตั้งแต่ในระยะแรก (Early Detection) ทำให้คุณภาพชีวิตดี และ มีการประสานประโยชน์และใช้ทรัพยากรได้คุ้มค่า คุ้มทุน
  2. ในประเทศไทย
    1. ระยะแรก เน้นไปที่งานวิจัยเพื่อพัฒนางาน/จัดอบรมแก่หน่วยงานต่างๆ
    2. สภาการพยาบาลจัดหลักสูตรพยาบาลผู้จัดการรายกรณี สำหรับโรคเรื้อรัง เน้นตึ้งแต่ในชุมชน และทำให้มีคุณภาพในการจัดการได้ดี
    3. ขยายไปเป็นกลุ่มอื่นๆ เช่นผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง โรคที่มีความซับซ้อน และ โรคมะเร็งเต้านมในปัจจุบัน

วิธีการดำเนินงานในการจัดการรายกรณี

  1. การคัดเลือกกลุ่มเป้าหมาย เช่น กลุ่มผู้ป่วยที่มีจำนวนมาก ความเสี่ยงสูง มีความซับซ้อน และมีค่าใช้จ่ายในการรักษาสูง มีโอกาสที่จะไม่ได้รับการบริการที่มีมาตรฐานได้
  2. การดำเนินการจะเน้นทักษะการบริหารจัดการที่คำนึงถึงหลักเศรษฐศาสตร์สุขภาพ ความคุ้มค่า คุ้มทุนในการจัดการ
  3. ในต่างประเทศ CM อาจจะไม่ใช่พยาบาลก็ได้

สมรรถนะของผู้จัดการรายกรณี

  1. สมรรถนะมาตรฐานของผู้จัดการรายกรณี
    1. ประเมินปัญหาหรือความต้องการของผู้ป่วยแบบองค์รวม บูรณาการ ครอบคลุมทั้งร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม จิตวิญญาณ พฤติกรรม และการรักษาที่ได้รับวิเคราะห์ปัญหาที่เกิดขึ้นหรือที่มีโอกาสจะเกิดขึ้น
    2. วางแผนการจัดการรายกรณี
    3. ดำเนินการให้มีการจัดบริการตามแผนที่วางไว้
    4. กำกับติดตามและประเมินผลลัพธ์
    5. ประสานการดูแลผู้ป่วย
    6. ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของผู้ป่วยและผู้ดูแลในการตัดสินใจให้การดูแลแบบบูรณาการ ต่อเนื่องและไม่แยกส่วน อย่างมีประสิทธิภาพ ประสิทธิผลและทันต่อเวลา
    7. ประยุกต์ใช้หลักฐานเชิงประจักษ์ เป็นพื้นฐานในการจัดการรายกรณี
    8. พัฒนาแผนและผลลัพธ์ของการจัดการรายกรณีโดยใช้แนวปฏิบัติและมาตรฐานการดูแลที่ผู้ป่วยยอมรับในการส่งเสริม/ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ
    9. ประสานงานกับหน่วยงานต่างๆ เพื่อพัฒนาแผนการดูแลผู้ป่วยรายกรณี เพื่อให้เกิดคุณภาพชีวิต สร้างสุขภาวะ และคำนึงถึงความปลอดภัยและความพึงพอใจของผู่ป่วยและญาติ
      ตามมาตรฐานของ Case management Society of America: CMSA, 2010
  2. สรุปสมรรถนะ ของผู้จัดการรายกรณี
    1. สมรรถนะในการจัดการ (Management Competency) ได้แก่ การจัดการตามความต้องการของผู้ป่วยและครอบครัว การจัดการด้านบุคคล ทรัพยากร ฯลฯ
    2. สมรรถนะทางคลินิก (Clinical Care Competency) ได้แก่ การจัดการทางคลินิก การวางแผนการจัดการทางคลินิกในทุกระยะของการเจ็บป่วยและระยะการเปลี่ยนผ่านอย่างลุ่มลึก
    3. สมรรถนะการพิทักษ์สิทธิ (Protection Comptency) เพื่อให้ได้รับคุ้มครองตามชุดสิทธิประโยชน์ หรือตามที่กฎหมายบัญญัติ
    4. สมรถนะการตัดสินเชิงจริยธรรม (Ethical Decision making Comptency) เช่น การจัดการกับการขัดแย้งทางจริยธรรม

ทักษะการจัดการรายกรณีที่สำคัญ

  1. ทักษะการจัดการ การสื่อสาร การสร้างสัมพันธภาพ
  2. การประสานความร่วมมือ การเจรจาต่อรอง
  3. การเป็นผู้เชี่ยวชาญทางคลินิก
  4. การเป็น ผู้ให้คำแนะนำปรึกษา
  5. การส่งเสริม สนับสนุนการดูแล ตนเอง
  6. การเจรจาต่อรอง การพิทักษ์สิทธิ์การแก้ไขปัญหา และขจัดข้อขัดแย้ง
  7. การศึกษาวิจัย
  8. การจัดการความเสี่ยง
    ทักษะ ตาม ศิริอรสินธุ,2555;2557; Mullahy & Jensen,2004; Cohen & Cesta,2005; Powell & Tahan, 2010
  9. การวางแผนในระยะเปลี่ยนผ่าน การจัดการแหล่งประโยชน์ การวิเคราะห์ประสิทธิภาพ ประสิทธิผล ต้นทุน และกำไร การพัฒนาคุณภาพ
  10. การจัดการผลลัพธ์การใช้เทคโนโลยี สารสนเทศ
  11. การมีความคิดเชิงวิเคราะห์ความคิดใน เชิงระบบธุรกิจ
  12. การสร้างทีมงานและเครือข่าย การเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงและการรักษาสมดุลระหว่างผลประโยชน์ ทั้งขององค์กรและผู้รับบริการ

หลักการจัดการรายกรณีที่สำคัญ

  1. Targeting and outreach
  2. Screening and intake
  3. Comprehensive assessment
  4. Care planning
  5. Service arrangement
  6. Variation adjustment
  7. Data management
  8. Monitoring

บทสรุปการจัดการรายกรณีที่สำคัญ

  1. แนวคิดของ Case management มุ่งเน้น การเพิ่มคุณภาพของการดูแลให้มีประสิทธิภาพ เพิ่มการเข้าถึงได้ ลดความซ้ำซ้อนของขั้นตอน เป้าหมายเพื่อเพิ่ม คุณภาพชีวิตของผู้ป่วย พัฒนาผลลัพธ์การดูแล เช่น ลดภาวะแทรกซ้อน และ ลดค่าใช้จ่าย
  2. การจัดการรายกรณีที่ประสบความสำเร็จ
    1. โรคเรื้อรัง เช่น COPD ที่เน้นการมีส่วนร่วมของสหสาขาวิชาชีพ ครอบครัว ชุมชน ผลลัพธ์ ผู้ป่วยดูแลตนเองได้ดี LOS ลดลง (10 เหลือ 6 วัน) ค่าใช้จ่ายลดลง อัตราการเกิดเป็นซ้ำ ลดลง
    2. DM, HT
    3. โรคมะเร็งที่มีอุบัติการณ์สูง อัตราการตายต่ำ ส่งผลให้ความชุกสูง เช่น โรคมะเร็งเต้านม เป็นต้น