Department of Health Residency Training Program - Preventive Medicine (Public Health)
 
Department of Health Residency Training Program
Topic : Prevention materna to Child Trasmission - PMTCT - HIV

  1. ไทยได้รับการยอมรับจาก UN ในการลดการติดเชื้อ HIV จากแม่สู่ลูก
  2. โปรแกรมการควบคุม HIV จากแม่สู่ลูก (PMTCT หรือ Prevention of Maternal to Child Transmisiion
  3. ผลลัพธ์การดำเนินการ
  4. ระบบการเฝ้าระวังและการควบคุมกำกับ
  5. PHIMS (Perinatal HIV Intervention Monitoring System)
  6. สรุป Success story ของ Cuba & Thailand
  7. เอกสารอ้างอิง
  8. ภาพกิจกรรม

ประเทศไทยได้รับการยอมรับจาก UN ในการลด HIV จากแม่สู่ลูก

การติดเชื้อเอชไอวีในเด็กถือเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญทั้งระดับประเทศและระดับโลก ปัจจุบัน    ทั่วโลกมีเด็กติดเชื้อเอชไอวีเกิดขึ้นใหม่ประมาณ 7 แสนคนต่อปี โดยส่วนใหญ่เด็กจะติดเชื้อเอชไอวี ขณะอยู่ในครรภ์หรือระหว่างคลอด และอาจได้รับเชื้อจากการกินนมแม่ที่ติดเชื้อ

ประเทศไทยเริ่มมีรายงานการติดเชื้อเอชไอวีในหญิงตั้งครรภ์ตั้งแต่ปี 2531 ในขณะที่แต่ละปีมี          เด็กเกิดใหม่ประมาณ 800,000 คน (รวมสัญชาติไทยและต่างด้าว) ในจำนวนนี้มีเด็กประมาณ 4,800 คน         เกิดจากแม่ที่ติดเชื้อเอชไอวีถ้าไม่มีการป้องกันร้อยละ 20-45 ของเด็กที่คลอดจากแม่ที่ติดเชื้อเอชไอวีก็จะติดเชื้อเอชไอวีด้วย นอกจากจะส่งผลต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของเด็กจากการเจ็บป่วยแล้วยังสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายด้านการรักษาพยาบาลด้วย

ศ.คลินิก เกียรติคุณ นพ.ปิยะสกล  สกลสัตยาทร  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข กล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุขได้เป็นตัวแทนประไทยเข้าร่วมการประชุมระดับสูงของสมัชชาแห่งสหประชาชาติ ว่าด้วยโรคเอดส์และเอชไอวี (United Nations General Assembly High-level Meeting on HIV/AIDS)                    ณ ประเทศสหรัฐอเมริกา และได้รับเกียรติบัตรจากองค์การอนามัยโลก รับรองว่าประเทศไทยประสบความสำเร็จในการยุติการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีและซิฟิลิสจากแม่สู่ลูกตามเป้าหมายโลกคือมีอัตราต่ำกว่า      ร้อยละ 2  ซึ่งเป็นประเทศแรกของเอเชีย และเป็นประเทศที่ 2 ของโลกรองจากประเทศคิวบา ที่ได้รับรางวัลนี้เมื่อปีที่ผ่านมา

นับตั้งแต่ปี 2543 กระทรวงสาธารณสุขได้มีนโยบายโดยให้สถานบริการทั้งภาครัฐและเอกชน ดำเนินงานป้องกันการถ่ายทอดเชื้อฯจากแม่สู่ลูก ผสมผสานเข้ากับระบบบริการงานอนามัยแม่และเด็ก        ของโรงพยาบาล เน้นการให้คำปรึกษาและเจาะเลือดตรวจหาเชื้อเอชไอวีในหญิงตั้งครรภ์และสามี ด้วยความสมัครใจ การให้ยาต้านไวรัสในหญิงตั้งครรภ์ที่ติดเชื้อ ด้วยสูตรยาประสิทธิภาพสูง 3 ตัว การให้นมผสมเพื่อทดแทนนมแม่การวินิจฉัยการติดเชื้อในทารกที่คลอดจากแม่ที่ติดเชื้อฯ ตั้งแต่แรกคลอด และการรักษาทารกที่ติดเชื้อฯโดยเร็ว เพื่อกดระดับไวรัสในกระแสเลือดไม่ให้แพร่เชื้อต่อ โดยเน้นการจัดการเชิงรุกเป็นรายบุคคลและประสานความร่วมมือกับสภากาชาดไทยในการดูแลแรงงานต่างด้าวหญิงตั้งครรภ์ที่ติดเชื้อให้ได้รับการ ตรวจ รักษาและดูแลตามระบบ

ข้อมูลในปี 2558 พบว่าเด็กติดเชื้อเอชไอวีรายใหม่ลดลงจาก 12.2 รายต่อแสนการเกิดมีชีพในปี 2557 เป็น 11.5 รายต่อแสนการเกิดมีชีพในปี 2558 และการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูกลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากร้อยละ 10.3 ในปี 2543-2546 เหลือร้อยละ 2.0 ในปี 2557 และร้อยละ 1.9 ในปี 2558  รวมทั้งอัตราการติดเชื้อซิฟิลิสแต่กำเนิดลดลงจาก 11.2 รายต่อแสนการเกิดมีชีพในปี 2557 เหลือ 10.9 รายต่อแสนการเกิดมีชีพในปี 2558

 ประเทศไทยจึงได้ทำหนังสือแสดงเจตจำนงเพื่อขอรับการประเมินรับรองการยุติการถ่ายทอดเชื้อ        เอชไอวีและเชื้อซิฟิลิสจากแม่สู่ลูกจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ.2558 จนได้รับการรับรองจากจากทีมผู้เชี่ยวชาญจากนานาประเทศในเดือนเมษายน พ.ศ.2559   โดยองค์การอนามัยโลก (WHO) มีการประเมินทั้งหมด 3 ด้าน คือ

  1. ด้านการดำเนินงานและระบบข้อมูลด้านสาธารณสุข การยุติการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวีจากแม่สู่ลูก  
  2. 2.ด้านการตรวจทางห้องปฏิบัติการ
  3. .ด้านสิทธิมนุษยชน

ความสำเร็จของประเทศไทยในครั้งนี้ มาจากการดำเนินงานที่มีระบบงานอนามัยแม่และเด็กที่มีคุณภาพ เข้มแข็ง ความต่อเนื่องของนโยบายและการดำเนินงานที่จริงจัง มีระเบียบและกฎหมายที่เอื้อต่อการพัฒนาคุณภาพระบบบริการสาธารณสุข รวมทั้งการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรนานาชาติ และภาคประชาสังคม

ดังนั้น เมื่อได้รับการรับรองการยุติการถ่ายทอดเชื้อเอชไอวี และเชื้อซิฟิลิสจากแม่สู่ลูกจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ในครั้งนี้แล้ว  ประเทศไทยจะต้องรักษามาตรฐานการทำงานการป้องกันการถ่ายทอด      เชื้อเอชไอวีและซิฟิลิสจากแม่สู่ลูก และขยายการยุติเอดส์ไปสู่กลุ่มประชากรเป้าหมายอื่นๆ มีการวางเป้าหมาย และเพิ่มความเข้มแข็งของการดำเนินงานในระดับจังหวัดถึงระดับชุมชน ตลอดจนเสริมพลังให้กับผู้ติดเชื้อ      เอชไอวี และเชื้อซิฟิลิส ในการเข้าถึงการรักษา และการติดตามในชุมชน รวมถึงสนับสนุนให้ครอบครัวมีส่วนร่วมในการดูแลด้วย

โดยเฉพาะเด็กที่ติดเชื้อเอชไอวี การดูแลรักษานอกจากให้ยาต้านไวรัสที่จะช่วยทำให้เด็กมีสุขภาพแข็งแรง มีคุณภาพชีวิตที่ดีแล้ว ความรัก ความอบอุ่น และการดูแลเอาใจใส่จากครอบครัวนับเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้เด็กมีสุขภาพที่ดีทั้งด้านร่างกายและจิตใจ


Thailand PMTCT Program


ผลลัพธ์การดำเนินการ

  1. กราฟแสดงอัตราการติดเชื้อ HIV จากแม่สู่ลูก (MTCT Rate 2008-2017)
  2. กราฟแสดงอุบัติการณ์ของ HIV ในทารกแรกเกิด 2013-2017
  3. กราฟแสดร้อยละการฝากครรภ์(อย่างน้อย 1 ครั้ง) การได้รับการตรวจเลือดเพื่อหา HIVในหญิงตั้งครรภ์ และการได้รับยาต้านไวรัสเอดส์

 


Success Story of Cuba - Thailand to eliminate

  1. Government long term commitment for PMTCT

  2. integrated prevention of motherto-child transmission interventions into maternal and child health services

  3. infants exposed to HIV are monitored until the age of 18 months if breastfed have health information systems that provide timely and reliable data. These data are readily accessible to programme managers and health facilities for follow-up and programme monitoring (ประเทศไทยใช้ โปรแกรม PHIMS (Perinatal HIV Intervention Monitoring System) ของกรมอนามัย)

  4. quality-assured diagnostic services for HIV and syphilis are accessible and provided free-of-charge.

  5. comply with human rights and gender equality principles in their service provision.



การเฝ้าระวัง กำกับติดตาม ประเมินผล

โปรแกรม PHIMS (Perinatal HIV Intervention Management System)

Knowledge Asset

  1. เครื่องมือที่ใช้ในการติดตามประเมินผล
    1. โปรแกรม PHIMS
    2. คู่มือการบันทึกในโปรแกรม PHIMS (Perintal HIV Intervention Monitoring System)
  2. คู่มือการดำเนินงานป้องกันการถ่ายทอด HIV จากแม่สู่ลูก
    1. PMTCT_DOH
    2. แนวทางการดำเนินงาน เพื่อป้องกันการถ่ายทอดเชื้อ HIV จากแม่สูลูก และการดูแลแม่ลูกและครอบครัวที่ติดเชื้อ HIV กรมอนามัย
    3. Validation of Elimination of mother to child transmission of HIV and syphiliss Thailand 2013-2015 Report
    4. Maintenance for Thialand Evaluation of MTCT of HIV & syphilis validation (2016-2917) ได้รับการรับรองอย่างไม่เป็นทางการแล้ว
    5. Elimination of mother to child transmission of HIV - Thailand
    6. Success story of Cuba and Thailand for elimination of MTCT
    7. Guide line WHO Elimiate of HIV จากแม่สู่ลูก
    8. รายงานความก้าวหน้าของประเทศไทยในการป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์ 2560
  3. คู่มื่อ/แนวทาง
    1. แนวทางการให้คำปรึกษาแบบคู่ การดูแลผู้ชายแบบมีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพมารดา (Couple Counseling)
    2. Couple Counselling ฉบับ
      1. วิทยากร
      2. ผู้รับการอบรม
    3. เรื่องน่ารู้สำหรับหญิงตั้งครรภ์และสามี
    4. แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอดส์ประเทศไทย ปี 2557 (Thailand National Guideline om HIV/AIDS Treatment and Prevention.
    5. แนวทางการตรวจรักษาและป้องกันการติดเชื้อเอดส์ประเทศไทย ปี 2557 ฉบัยพกพา
    6. ฟแนวทางการจัดระบบบริการในโรงพยาบาล เพื่อส่งเสริมการตรวจหาการติดเชื้อ HIV ในหญิงตั้งครรภ์และสามี
    7. ระบบข้อมูล CPR

ภาพกิจกรรม

 
Knowledge Center : กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
Copyright © 2015 Department of Health Ministry of Public Health.