Department of Health Residency Training Program - Preventive Medicine (Public Health)
 
Department of Health Residency Training Program
Topic : Prevention - Primary ,secondary and Tertiary
  1. Conceptual Frame work of Prevention
    1. Primary Prevention
    2. Secondary Prevention
    3. Tertiary Prevention.
  2. บทบาทของแพทย์เวชศาสตร์ป้องกัน (Preventive Medicine)

Conceptual Framework of Prevention

อธิบายภาพ
  1. Prevention แบ่งเป็น 3 stage โดยมี Agent เป็นตัว Cut off Point ระหว่าง Primary กับ Secondary Prevention และ Obvious sign and symtom เป็น Cut off Point ระหว่าง Secondary กับ Tertiary Prevention.
  2. แต่ละ stage of Prevention นั้นมีเป้าหมายต่างกันดังนี้
    1. เป้าหมายของ Primary Prevention คือ 
      1. บ่งชี้ให้ไดัว่าอะไรคือ Agent
      2. หามาตรการในการ
        1. ลด ละ เลิก หรือ Risk Reduction หรือ Risk Avoidance 
        2. สร้าง Protective Factor ต่อ host เพื่อให้สามารถ expose Agent แต่ไม่ป่วย
      3. มาตรการตามข้อ 2 เหล่านั้นเรียว่า Primary Prevention
    2. เป้าหมายของ Secondary Prevention คือ
      1. ค้นหาผู้ป่วยในระยะเริ่มแรกให้เร็วที่สุด คือ Expose Agent แล้วแต่ยังไม่ปรากฏอาการ/อาการแสดง เพื่อนำมารักษาแต่เริ่มแรก เนื่องจากผลการรักษาแต่แรกจะมีประสิทธิผลมากกว่า ส่วนนี้เรียกว่า Early Diagnosis and Prompt Treatment
      2. การแยกผู้ที่ Expose agent แต่ยังไม่มีอาการ นั้นต้องใช้วิธีการคัดกรอง (Screening Test) เพื่อแยกคนเป็น 2 กลุ่มคือ
        1. กลุ่มที่ Expose แล้วแต่ยังไม่มีอาการ
          1. กรณีที่เป็นโรคติดต่อ
            1. ใช้การเฝ้าดูว่าจะมีอาการหรือไม่ (Quarantine) ถ้าในโรคติดต่อ ก็เฝ้าจนถึง incubation period ที่นานที่สุด + ระยะเวลาที่เผื่อไว้เพื่อให้แน่ใจว่าพ้น Incubation Period  ถ้าเฝ้าจนพ้น Incubation period ที่นานที่สุดแล้วไม่มีอาการ/อาการแสดง แสดงว่าไม่เป็นโรค
            2. พิจารณาว่าการสร้างภูมิคุ้มกันนั้นสามารถกระทำได้หรือไม่
          2. กรณีที่ Agent ไม่ใช่เชื้อโรค แต่เป็นพฤติกรรมต่างๆ ก็ใช้การอธิบายให้ host ทราบว่า อะไรคือ Agent เพื่อให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่จะ ลด ละ เลิก ปัจจัยเสี่ยงที่เป็น Agent เหล่านั้น
        2. กลุ่มที่ Expose แล้ว และเป็นโรค คือ จาก Suspect -->Probable -->Confirm Case ก็ให้ทำการรีบรักษา
    3. เป้าหมายของ Tertiary Prevention คือ
      1. ให้การรักษาตามมาตรฐานการรักษาหรือ Clinical Practice guideline
      2. เข้าใขการดำเนินของโรคว่าจะเกิดผลแทรกซ้อนอะไร  เพื่อทำการค้นหาผลแทรกซ้อนที่จะเกิดขึ้นตั้งแต่เริ่มแรก เช่น ผู้ป่วยเป็นโรคเบาหวาน  ต้องทราบว่าธรรมชาติของโรคจะทำให้เกิดผลแทรกซ้อน คือ
        1. Diabetic Nephropathy  ตรวจ micro albuminuria ,Creatinine
        2. Diabetic Retiopathy  ตรวจ Fundus ทุกปี
        3. Diabetic Neuropathy ตรวจ ?
      3. ควบคุมโรคให้อยู่เพื่อไม่ให้เกิดผลแทรกซ้อน และถ้ามีผลแทรกซ้อนแล้ว พยายามควบคุมผลแทรกซ้อนต่างๆ เพื่อไม่ให้พิการ หรือเสียชีวิต
    4. สรุปเป้าหมายของ Prevention ระยะต่างๆ คือ
      1. Primary Prevention คือ Risk reduction or Risk Avoidance และ Immunization หรือ Improve Sanitation
      2. Secondary Prevention คือ Early Diagnosis & Prompt Treatment
      3. Tertiary Prevention คือ Effective Treatment to Prevent Complication & Prompt Treatment of complication.

บทบาทของแพทย์เวชศาตร์ป้องกัน

แพทย์เวชศาสตร์ป้องกัน ไม่ว่าอนุสาขาใด บทบาทหลักคือเน้นที่การป้องกัน (Prevention ) ขึ้นกับแพทย์แต่ละท่าน และชนิดของโรค ที่จะ Priority ว่าจะให้ความสำคัญกับ Prevention ระดับไหน โดยส่วนตัวของผู้เขียน คิดว่า Priority ของ Prevention ตามลำดับ คือ
  1. Secondary Prevention คือบทบาทที่สำคัญที่สุด แพทย์เป็นบุคลากรที่ได้ใบประกอบวิชาชีพเวชกรรม ที่ให้การการรักษาได้ จึงต้องทำ secondary Prevention คือ Early diagnosis & Prompt Treatment
  2. แสดง Leadership ให้กับ Paramedical Personnel และ Non Health Sector ที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันทำ Primary Prevention.
  3. Effective Treatment or Refer to prevent complication & Prompt Treatment of complication.
Knowledge Center : กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
Copyright © 2015 Department of Health Ministry of Public Health.